چاپ کردن این صفحه

خانه سید حسین مظلوم

این بنا با توجه به نوع معماری مفصلی که از آن برخوردار است جزء خانه های اعیان نشین این منطقه به شمار می آید .
این اثر دارای یک سر در ساده و یک درب چوبی قدیمی است که پس از ورود, وارد یک هشتی با پوشش منحنی شده که در هر ضلع آن یک طاقچه با طاق جناقی وجود دارد و دو مسیر از آن منشعب میشود ، یک مسیر فرد را به سمت حیاط و اتاق های اطراف آن و دیگری آغاز راه پله ای است که فرد را به سمت طبقه بالا یا میهمان خانه و یا شاه نشین دعوت و هدایت میکند .

پس از عبور از دالان و راهرو منشعب از هشتی که دارای پوشش آهنگ است , به حیاط بنا میرسیم . این حیاط از چهار طرف با اتاق ها و فضاهای مختلفی احاطه شده و در میان خود دارای یک باغچه کوچک نیز هست که درون آن سمبل کشاورزی این منطقه یعنی درختچه یا بوته زرشک نیز به چشم میخورد , با رد شدن از الحاقات جدید و در نظر نگرفتن آنها میتوان گفت این بنا در گذشته دارای یک ایوان با پوشش منحنی و دو ایوان کوچکتر با پوشش تخت بوده است و نوعی از یک معماری خاص را به نمایش میگذارد .
ایوان اصلی که در سمت شمال غربی است دارای دو اتاق در طرفین و یک راه پله به سمت طبقه بالا در قسمت انتهایی خود است, پوشش هر دو اتاق در این ایوان نیز منحنی است و قوس اصلی به کار رفته در ایوان نیز از نوع پنج او هفت میباشد. همچنین در قسمت انتهایی ایوان یک تورفتگی نسبتا بزرگ به چشم میخورد که به وسیله یک طاق نه چندان کامل و بیضی شکل پوشش داده شده است .
در سمت شمال نیز دو اتاق تو در تو به چشم میخورد که هردو آنها دارای بخاری دیواری میابشند . اتاق انتهایی در دل خود اتاق کوچکی پستو مانند نیز دارد و لازم به توضیح است که پوشش در این دو اتاق از نوع تخت و تیر پوش میباشد . همچنین علاوه بر بخاری دیواری ها که دارای تزئینات ویژه خود هستند در اتاق اول و ورودی این قسمت یک کتیبه نیز به چشم میخورد که ذکر« یا قاضی الحاجات »در آن نقش بسته و دور تا دور این اتاق نیز یک نوار گل و برگ نیز وجود دارد که در عین سادگی زیبایی این فضا را دو چندان نموده است .
در همین ضلع از بنا و در قسمت انتهایی آن در حیاط, با دالانی مواجه میشویم که بایک حرکت ال مانند ما را به سمت مطبخ و آشپزخانه بنا هدایت میکند . پوشش آشپزخانه نیز از نوع منحنی و کلمبو است که در این فضا دری نیز به سمت یک حیاط خلوت باز میشود که در گذشته به تهویه مطبوع این فضا کمک شایانی میکرده است. در فضای آشپزخانه سکویی دیده میشود که در گوشه ای از آن تنوری برای پختن نان نیز تعبیه شده است .
در سمت شرقی حیاط نیز دو ورودی به چشم میخورد که یکی ورودی اتاقی تودرتو است و دیگری ورودی اصطبل , درون فضای اول نیز مانند اکثر اتاق های این بنا یک بخاری دیواری وجود دارد و درون فضایی که از این اتاق منشعب میشود نیز خمره هایی بزررگ جهت نگهداری آذوغه به چشم میخورد و به نظر میرسد از این اتاق به عنوان انبار آذوقه استفاده می شده ؛ نکته قابل ذکر در این فضا نوع پوشش آن است که آن هم از نوع پوشش های منحنی است .
در ضلع جنوبی همان طور که ذکر شد یک فضای ایوان مانند به چشم میخورد که در حال حاضر یک دیوار الحاقی خشتی ورودی آن را مسدود نموده است , پنجره های این ایوان دارای تزئینات زیبا و هندسی با ترکیب دوایر گچی است و در بالای دو ورودی آن نیز دو کتیبه با ذکر «یا قاضی الحاجات »نقش بسته است . در این ایوان و در همان سمت جنوب ورودی وجود دارد به سمت چهار اتاق تو در تو که به گفته مالک بنا در گذشته کارگاه قالی بافی بوده و امروزه به عنوان انبار علوفه و آغل گوسفند از آن استفاده میشود و پوشش ها در این فضا ها نیز منحنی و از نوع گهواره ای میباشند .
همان طور که قبلا نیز ذکر شد این بنا تنها به طبقه همکف ختم نمیگردد و قسمت شاه نشین آن در بالا ساخته شده و از هشتی و ایوان غربی قابل دسترسی است . معماری طبقه بالا به اندازه طبقه همکف مفصل نیست اما بیشترین تزینات در پوشش ها , در این قسمت به چشم میخورد , معمار بنا در این قسمت اکثر پوشش ها را به صورت منحنی و تاق وتویزه ساخته و بر خلاف طبقه همکف باز شو هایی نیز به سمت کوچه تعبیه کرده که نور خوبی را به این فضا می دهند و ما شاهد برونگرا شدن معماری بنا با توجه به این ویژگی میباشیم که خود دلیلی بر قاجاری بودن بنا است . در این قسمت نیز مانند اکثر اتاق های بزرگ این بنا بخاری دیواری البته با تزئینات مفصل تری به چشم میخورد. در مجاورت اتاق شاه نشین نیز اتاق کوچکتری با همین مشخصات از نظر پوشش اما فاقد بخاری دیواری وجود دارد که متاسفانه دچار تخریب شده و میتوان گفت یکی از زیبا ترین اتاق ها در این بنا دچار بیشترین تخریب نیز گردیده است . در پشت این اتاق ها یک راهرو کوچک وجود دارد که راه پله های منشعب از هشتی به این راهرو در طبقه بالا ختم میشود پوشش در این راهرو نیز از نوع منحنی وکلمبو است ؛ در مجاورت راه پله های منشعب از هشتی و در انتهای راه رو یاد شده یک اتاق دیگر نیز وجود دارد که دو ورودی برای آن تعبیه شده است که یکی از آنها در مجاورت راه پله و دیگری از طریق پشت بام بنا میباشد که این اتاق نیز دارای بخاری دیواری و پوشش منحنی می باشد .
برخورداری از یک معماری مفصل در ناحیه و اینکه پلان این بنا که به گفته مالک فعلی آن , توسط پدر بزرگ ایشان از هرات آورده شده قدمت آن به قاجاریه میرسد ، میتواند از بارزترین ویژگی های این بنا به شمار آید , همچنین میتوان این بنا را به عنوان یک خانه اعیان نشین در دروزگار خود معرفی کرد که نمونه خوب و سالمی است از این گونه معماری در این منطقه .
داشتن بخاری های دیواری متعدد و در همه جهات بنا با تزئینات خاص و متفاوت که میتوان تعداد آنها را 5 عدد شمرد و همچنین تزئینات هندسی پنجره ها و البته نوار هایی از گل و بوته و همچنین نقوش هندسی که در دیواره های بنا به چشم میخورند نیز ازجمله ویژگی های خاص این اثر به شمار می آیند .

Share this article

اطلاعات تکميلي

  • نام اثر: خانه سید حسین مظلوم
  • نوع اثر: خانه
  • شماره ثبت در فهرست ملی: 30829
  • تاریخ ثبت: پنج شنبه, 16 شهریور 1391
  • قدمت/دوره: قاجار
  • نوع کاربری و استفاده: مسکونی
  • مالکیت: خصوصی
  • راه دسترسی: آسفالت
  • شهرستان: درمیان
  • موقعیت اثر: خارج از شهر
  • نشانی: شهرستان درمیان - روستای گسک
  • فاصله تا مرکز شهر: 32
  • فاصله تا مرکز شهرستان: 32
  • فاصله تا مرکز استان: 54