مهارت ساخت کیسه چکن دوزی توتون و تنباکو در شهر سه قلعه شهرستان سرایان ثبت شد

چکن واژه ای ترکی و به معنای کشیدن است. به دلیل استفاده از نخ های گلابتون که دور تا دور نقوش اصلی زمینه¬ی کیسه کشیده شده و با نخ های مشکی روی پارچه با روش بست دوزی دوخته شده است از قدیم الایام به این نام معروف گردیده است. به نقل از امیر انوری مقدم کارشناس حوزه پژوهش و مطالعات این اداره کل تولید کیسه های توتون و تنباکو که در قدیم برای مردان ساخته شده،تا به کمر خود ببندند و با خود همراه داشته باشند در بیشتر شهرستانهای استان رایج بوده و در حال حاضر تنها در منطقه سه قلعه شهرستان سرایان به دوخت آن مبادرت می ورزند. کیسه های پولی، صابون و عرقچین و ... نیز با سبک و سیاق کیسه های توتون و تنباکو هم در این منطقه تولید می گردد. ویژگی ها متمایز و ظرافت فوق العاده کیسه های توتون و تنباکو در سه قلعه آن را متمایز از تولیدات مشابه درسایر نقاط استان نموده و موجبات ثبت ملی این هنر ظریف دست ساز زنان هنرمند و خلاق سه قلعه را فراهم کرده است. بافت یراق ها و نوارها و بندهای مورد استفاده در دور و لبه¬ی کیسه در انواع مدل ها و طرح های مختلف توسط هنرمند سازنده کیسه از قدیم الایام تا کنون¬، دوخت اشکال و طرح ها و حاشیه¬های مختلف، تزیینات زیبا و منحصر به فرد گره سرشتی ( شَمسَک ) و منگوله ها و تزیینات نخ های رنگی و گلابتون در بند کیسه از شاخص ها و ویژگی های منحصر به فرد این کیسه می باشد. سبقه تاریخی تهیه و تولید این کیسه ها در سه قلعه بیش از 150 سال بوده و رنگ های زیبا و اختصاصی زمینه¬ی کیسه ( سرخابی و بنفش) از جلوه های زیبای این دست دوز سنتی است. تزیین کامل هر دو روی کیسه بدون توجه به پشت و یا روی آن با طرح درخت زندگی 7 شاخه ، نقوش نمادین انسان در اطراف این درخت جهت تقدیس آن و نقوش نمادین طبیعت در حاشیه از دیگر زیباییهای این کیسه به شمار می رود. تبحر و مهارت زنان سه قلعه در به کارگیری انواع دوخت های متناسب و بسیار ظریف برای تزیین رویه¬ی کیسه، بالاخص عدسه دوزی و همچنین دیگر دوخت ها از جمله: زنجیره دوزی، چکن دوزی(گلابتون دوزی(دوخت بست ))، دندان موشی، تفرشی دوزی، یراق دوزی و نوار دوزی بر شاخص ها و ارزشهای این کیسه افزوده است. این مهارت به شماره 2226-16/10/99در فهرست آثار معنوی کشور(ناملموس) ثبت گردید.

Share this article

نویسنده

حوزه پژوهش
نظر دادن