پایان مرمت آسیاب آبی اقامتگاه بوم گردی گوهر خاتون مصعبی شهرستان سرایان

مسئول میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان سرایان از پایان مرمت آسیاب آبی اقامتگاه بوم گردی گوهر خاتون مصعبی خبر داد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی، محمد عرب افزود: «بنای تاریخی آسیاب مصعبی که با شماره 28724 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده در روستای مصعبی و در داخل اقامتگاه بوم گردی گوهرخاتون (خانه مرحوم دکتر اقدسی) قرار گرفته و متعلق به مالک خانه است.»
او ادامه داد: «استفاده از نيروي حاصل از ذخيره سازي آب و تبديل آن به انرژي مكانيكي جهت بهره برداري اقتصادي مهمترين دستاورد ساخت بناهايي مانند آسيابها است. آسياب آبی مصعبی نيز با اين طرز تفكر و به منظور استفاده از نيروي آب در روستای مصعبی ساخته شده است.»
مسئول میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان سرایان افزود: «وجود آسیاب قدیمی بر زیبایی این اقامتگاه افزوده است که با توجه به اینکه در حال حاضر امکان استفاده بعنوان آسیاب آبی را ندارد بعنوان چایخانه و سالن پذیرایی اقامتگاه مورد استفاده قرار می گیرد و مکان بسیار دلنشین و فضای مطلوبی برای گردشگران فراهم شده است.»
عرب گفت: «شکستن طاق و تویزه ها، فرسودگی بندکشی ها، تخریب کف سازی و عدم بام سازی مناسب آسیاب از جمله آسیب های بنا بود که با مشارکت مالک طی دو فصل بصورت کامل مرمت شد.»
او ادامه داد: «فصل اول مرمت سال گذشته انجام شد که شامل مرمت کامل بندکشی های سقف و دیوارها، مرمت طاق های شکسته و لنگه های گچی، کف سازی با سنگ لاشه و بندکشی بود و امسال نیز محوطه سازی اطراف بنا و اجرای سنگ فرش کف، بام سازی کامل و اجرای سنگ فرش پشت بام متناسب با معماری بومی منطقه انجام شد.»
مسئول میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان سرایان گفت: «شهرستان سرایان که در حال حاضر به شهر آب انباری کهن و تاریخی شناخته می شود در گذشته های نه چندان دور و در زمان رونق قنات ها، تعداد زیادی آسیاب آبی در اکثر نقاط شهرستان خصوصاً در شهر سرایان و در مسیر قنات زابر در خود جای داده بوده که نمونه ای از استفاده بهینه و حداکثری بشر از آب بوده است، آسیاب آبی دستگاهی بوده است که برای خرد کردن گندم و سایر غلات و برای درست کردن آرد ساخته می شده و با استفاده از تکنیک سرعت آب و یا فشار آب کار می کرده است. معمولاً در کنار آبادى‌ها بر سر راه قنات، هر جا که پستى و بلندى اجازه مى‌داده از انرژى پاک و ارزان آب براى چرخش سنگ آسیاب استفاده مى‌شده است.»
عرب همچنین ادامه داد: «آب قنات به تنوره منتقل می شود و تنوره مخزني است با فرم شبيه به استوانه يا مخروط وارونه كه وظيفه آن ذخيره سازي آب با هدف ایجاد نیروی زیاد است. فرم تنوره مخروط ناقص و قطر دايره پاييني تنوره كمتر است. دليل اين امر فشار زیاد آب در پايين ترين قسمت تنوره است. از پايين ترين بخش تنوره روزنه اي با قطر حدود 10 سانتيمتر به قسمتي كه چرخ آسياب قرار دارد برخورد كرده و با فشار حاصل از حجم زياد آب چرخ را كه از جنس چوب است به چرخش در مي آورد و اين چرخش به سنگ رويي آسياب منتقل شده و گندم كه از طريق سوراخ وسط دو سنگ به قسمت مياني سنگها منتقل شده، آرد مي شود.»
او گفت: «مدرك خاص و مستندي از تاريخچه بنا در دست نيست، اما با در نظر گرفتن اين امر كه منطقه سرايان در دوره صفويه در اوج رونق بوده و بیشتر آثار تاريخي شاخص منطقه به دوره صفويه تعلق دارد قدمت آسیاب های منطقه را نيز ميتوان به دوره صفويه نسبت داد.»
عرب افزود: «درحال حاضر به جز آسیاب آبی مصعبی، آسیاب کاه کوه سرایان نیز مرمت شده و قابلیت استفاده بعنوان آسیاب را دارد و با مشارکت مالک و شورای اسلامی و دهیاری چرمه کار ثبت و مرمت یکی از آسیاب های قدیمی چرمه در دستورکار قرار دارد تا بعنوان آسیاب آبی مورد استفاده قرار گیرد.»

 

Share this article

نویسنده

روابط عمومی
نظر دادن